<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="TX01n0001">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Corpus of Venerable Tai Xu's Buddhist Studies, Electronic version, No. 1 第一編　佛法總學(第1卷-第26卷)</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">太虛大師全書數位版, No. 1 第一編　佛法總學(第1卷-第26卷)</title>
			<author>民國 釋太虛著</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>TaiXu</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>26卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">TX</idno>.<idno type="vol">1</idno>.<idno type="no">1</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-06-30 01:34:41 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Corpus of Venerable Tai Xu's Buddhist Studies</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">太虛大師全書</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">第一編　佛法總學(第1卷-第26卷)</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Yin-Shun Cultural and Educational Foundation</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">印順文敎基金會提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【太虛】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
			</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2021-07-22">
			<name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<cb:mulu type="其他" level="1">判攝</cb:mulu><cb:mulu type="其他" level="2">諸法衆緣生唯識現</cb:mulu><cb:mulu type="其他" level="3">五　依此境修行所證之果</cb:mulu><cb:div type="other">
<milestone unit="juan" n="18"/>
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0382a" n="0382a"/>
<lb ed="TX" n="0382a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">萬有皆因緣所生</cb:mulu><head>萬有皆因緣所生</head>
<lb ed="TX" n="0382a02"/><byline cb:type="other">⸺二十八年三月在雲南軍醫學校講⸺</byline>
<lb ed="TX" n="0382a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">綱要</cb:mulu><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX01p0382a0301">一　引　言
<lb ed="TX" n="0382a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX01p0382a0401">甲　習俗的迷信非佛敎</item>
<lb ed="TX" n="0382a05"/><item xml:id="itemTX01p0382a0501">乙　佛敎的消極非本質</item>
<lb ed="TX" n="0382a06"/><item xml:id="itemTX01p0382a0601">丙　空與唯識等亦附加義</item></list></item>
<lb ed="TX" n="0382a07"/><item xml:id="itemTX01p0382a0701">二　析　名
<lb ed="TX" n="0382a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX01p0382a0801">甲　萬有</item>
<lb ed="TX" n="0382a09"/><item xml:id="itemTX01p0382a0901">乙　因與緣</item>
<lb ed="TX" n="0382a10"/><item xml:id="itemTX01p0382a1001">丙　生</item></list></item>
<lb ed="TX" n="0382a11"/><item xml:id="itemTX01p0382a1101">三　立　宗
<lb ed="TX" n="0382a12"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX01p0382a1201">甲　各因引果之先後熏起續斷與唯識</item>
<lb ed="TX" n="0382a13"/><item xml:id="itemTX01p0382a1301">乙　衆緣合成之違順消長泛要與皆空</item>
<lb ed="TX" n="0382a14"/><item xml:id="itemTX01p0382a1401">丙　因緣生存之主伴攝入同異與圓中</item></list></item>
<lb ed="TX" n="0382a15"/><item xml:id="itemTX01p0382a1501">四　破　邪
<lb ed="TX" n="0382a16"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX01p0382a1601">甲　不平等因</item>
<lb ed="TX" n="0382a17"/><item xml:id="itemTX01p0382a1701">乙　無因偶然</item>
<lb ed="TX" n="0382a18"/><item xml:id="itemTX01p0382a1801">丙　偏因或緣</item></list></item>
<lb ed="TX" n="0382a19"/><item xml:id="itemTX01p0382a1901">五　結　論
<lb ed="TX" n="0382a20"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX01p0382a2001">甲　正明萬法因緣有</item>
<lb ed="TX" n="0382a21"/><item xml:id="itemTX01p0382a2101">乙　盡除迷信成正信</item>
<lb ed="TX" n="0382a22"/><item xml:id="itemTX01p0382a2201">丙　信行因果得圓成</item></list></item></list></cb:div>
<lb ed="TX" n="0382a23"/>
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0383a" n="0383a"/>
<lb ed="TX" n="0383a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">一　引言</cb:mulu><head>一　引言</head>
<lb ed="TX" n="0383a02"/><p xml:id="pTX01p0383a0201">佛敎之來中國，已有一千九百餘年；尤其是雲南的佛敎，是印度<name role="" type="person">阿育王</name>時代已傳
<lb ed="TX" n="0383a03"/>入，故雲南之佛敎歷史已在二千三百多年以上。所以現在中國，從通都大邑到窮鄕僻
<lb ed="TX" n="0383a04"/>壤，均散布有信崇佛法之徒衆，及有很多代表佛敎的寺庵僧尼。佛敎在中國曾有過極
<lb ed="TX" n="0383a05"/>昌明的時代，而對中國固有的文化之貢獻與影響都甚大，至唐宋已經發揮到了水乳交
<lb ed="TX" n="0383a06"/>融的程度；近今研究中國文化者皆離不了佛學的因素。</p>
<lb ed="TX" n="0383a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">甲　習俗的迷信非佛敎</cb:mulu><head>甲　習俗的迷信非佛敎</head><p xml:id="pTX01p0383a0710" cb:place="inline">自淸季廢科擧興學校維新變法以來，一般新學人士卽詆
<lb ed="TX" n="0383a08"/>訾佛法爲迷信，使佛敎於無形中受了莫大的打擊，大有使佛敎的學說被推出於中國知
<lb ed="TX" n="0383a09"/>識界的趨勢。實則許多被指斥爲迷信的事物，與佛敎本身全不相涉，殆若風馬牛之不
<lb ed="TX" n="0383a10"/>相及。一般認爲迷信的，不外各地方所崇拜的鬼神偶像，及化燒紙錢等等風俗習慣，
<lb ed="TX" n="0383a11"/>皆誤爲佛敎所造成，其實這在佛敎原有的敎理和制度上並沒有提倡過。此種俗習之起
<lb ed="TX" n="0383a12"/>源，多由於中國古來的所謂神道設敎思想之遺傳。因爲佛敎在別的國度裏流傳時並不
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0384a" n="0384a"/>
<lb ed="TX" n="0384a01"/>如此，並沒有像在中國的許多不經的俗習，這是可以作反證的。由此我們知道中國古
<lb ed="TX" n="0384a02"/>時遺留下來爲現在詬爲迷信的風俗，無非歷代統治者的帝王，欲借此使人民生一種希
<lb ed="TX" n="0384a03"/>望或畏懼，因此得到精神上的安慰與鎭懾。其用意在鞏固其統治權，以使之補助政治
<lb ed="TX" n="0384a04"/>法令所不逮。可是在今世科學的眼光看來，不免有愚弄人民之嫌。但此並非出於佛敎
<lb ed="TX" n="0384a05"/>，故以前中國的佛敎僧徒，也不過適應於吾國的習俗而如此，毫不影響到佛學的眞理
<lb ed="TX" n="0384a06"/>及其原有價値。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="0384a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">乙　佛敎的消極非本質</cb:mulu><head>乙　佛敎的消極非本質</head><p xml:id="pTX01p0384a0710" cb:place="inline">古今一般人士看見各地寺僧遁在山林，往往卽據之以爲
<lb ed="TX" n="0384a08"/>佛敎是非人生的，乃是山林隱遁的，與社會人生不相關聯的，是所謂出世逃世的消極
<lb ed="TX" n="0384a09"/>佛敎。因此卽以爲佛敎對於有爲的靑年人，及對社會國家負責任的人皆不宜接近，尤
<lb ed="TX" n="0384a10"/>其不必去研究；但爲一班退休的老年人及無知婦女的崇信物。因此，乃欲擧佛敎而摧
<lb ed="TX" n="0384a11"/>毀消滅之。其實，這也非佛敎的本質。佛敎敎理上所謂五乘⸺人、天、聲聞、緣覺
<lb ed="TX" n="0384a12"/>、菩薩及佛者，此中第一步就是敎人在世做人，然後才能談到超人的天及出世的聲聞
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0385a" n="0385a"/>
<lb ed="TX" n="0385a01"/>緣覺菩薩等四乘，故學佛以做人爲基礎。其餘四乘也不盡出世，出世只是修學佛法的
<lb ed="TX" n="0385a02"/>一種過程。乘、卽是車的意思。五乘、是說由這五種不同力量的人，依這五層的車路
<lb ed="TX" n="0385a03"/>前進。這樣看來，佛法並不是非人生的，也並不盡是遠俗離世的。如在暹羅、緬甸、
<lb ed="TX" n="0385a04"/>西藏等處，卽是用佛敎學理爲治國及待人接物的處世學問。而佛敎在中國專被用來做
<lb ed="TX" n="0385a05"/>出世的修行者，這是因爲中國已有儒敎學說治國經世的緣故。如此說來，佛敎之退處
<lb ed="TX" n="0385a06"/>山林，也完全是中國的環境使然，並非自身的本質如是。所以我們可以說佛敎是非消
<lb ed="TX" n="0385a07"/>極的，是有爲靑年人及現對社會國家作大供獻者的人都可以研究的。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="0385a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">丙　空與唯識等亦附加義</cb:mulu><head>丙　空與唯識等亦附加義</head><p xml:id="pTX01p0385a0811" cb:place="inline">其次，以爲佛敎說一切皆空、三界唯心、萬法唯識等
<lb ed="TX" n="0385a09"/>等，卽誤解佛法是偏向空寂偏重精神的宗敎，與現代科學的物質文明相背馳。其實佛
<lb ed="TX" n="0385a10"/>敎說一切皆空，有時也說非空，也說非有非空、卽空卽有。其說空者，無非是就一法
<lb ed="TX" n="0385a11"/>或萬法作一種理性的說明，須在講到相當的地方乃適用的一種術語；講唯識也是如此
<lb ed="TX" n="0385a12"/>。此種術語，只是佛說因緣所生法上的附加義。扼要的說來，佛敎唯講萬有<note place="inline">萬法</note>皆
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0386a" n="0386a"/>
<lb ed="TX" n="0386a01"/>因緣所生，這才是佛敎的眞正本旨。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="0386a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二　析名</cb:mulu><head>二　析名</head>
<lb ed="TX" n="0386a03"/><p xml:id="pTX01p0386a0301">佛經所用名詞，往往精深細微，一般人甚不易解。所以今講「萬有皆因緣所生」
<lb ed="TX" n="0386a04"/>，不能不略說本題的幾個重要名詞。</p>
<lb ed="TX" n="0386a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">甲　萬有</cb:mulu><head>甲　萬有</head><p xml:id="pTX01p0386a0504" cb:place="inline">這一名詞，在佛敎經中原不常用，應當用「萬法」才合。因有字的意
<lb ed="TX" n="0386a06"/>義，尙不及法字的意義來得寬廣，萬理萬事萬物皆不出乎法字的範圍。然佛敎中也有
<lb ed="TX" n="0386a07"/>用有字的地方，如一種宗派立名一切有，是專門講一切皆有的，卽所謂萬法皆有。但
<lb ed="TX" n="0386a08"/>以有遮空，其義已狹。或說三有，所謂欲有、色有、無色有，三有或析爲九有、二十
<lb ed="TX" n="0386a09"/>五有，此與吾國通常以宇宙內外事事物物名萬有相同。此取通俗易知，故用「萬有」
<lb ed="TX" n="0386a10"/>一名。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="0386a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">乙　因與緣</cb:mulu><head>乙　因與緣</head><p xml:id="pTX01p0386a1105" cb:place="inline">這在佛經中分得甚爲精細，有所謂六因、十因、四緣、二十四緣者
<lb ed="TX" n="0386a12"/>。現在限於時間不能一一說明，但就因緣二字說之。因者、爲構成一切事事物物卽萬
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0387a" n="0387a"/>
<lb ed="TX" n="0387a01"/>有的主要因素，所謂質的方面的東西。譬如花的種子一樣。緣者、乃事事物物的條件
<lb ed="TX" n="0387a02"/>湊集助成主因的東西。譬如只有花的種子是不能生出花來的，必須借助於水土日光等
<lb ed="TX" n="0387a03"/>物，乃有生起花來的結果。試看現在供在這講檯上的盆花，這是一個活的擧例。佛法
<lb ed="TX" n="0387a04"/>中這樣的事例是推用得很廣泛的，所謂萬有萬法各有其種子之因，亦各有其湊助之緣
<lb ed="TX" n="0387a05"/>。而緣又有順逆的分別，遇順緣則生長，遇逆緣則衰滅。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="0387a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">丙　生</cb:mulu><head>丙　生</head><p xml:id="pTX01p0387a0603" cb:place="inline">生，是對住、異、滅而言的。佛法中常講此生住異滅的四相：生是說事
<lb ed="TX" n="0387a07"/>物的初生，住是已生後的存在，異是存在中的變易，滅是變壞到消滅。此生字是狹義
<lb ed="TX" n="0387a08"/>的。又或有單用生滅二字者，生字對滅字而言，此生字可包括住異在中，是廣義的。
<lb ed="TX" n="0387a09"/>今言萬有皆生於因緣的生字，也是廣義的生，如中山哲學上所謂宇宙以「生」爲重心
<lb ed="TX" n="0387a10"/>的生字所表現的意義一樣廣泛。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="0387a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三　立宗</cb:mulu><head>三　立宗</head>
<lb ed="TX" n="0387a12"/><p xml:id="pTX01p0387a1201">依上面的解說，對於萬有皆因緣所生之義，可分如下的三點說明。</p>
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0388a" n="0388a"/>
<lb ed="TX" n="0388a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">甲　各因引果之先後熏起續斷與唯識</cb:mulu><head>甲　各因引果之先後熏起續斷與唯識</head><p xml:id="pTX01p0388a0116" cb:place="inline">應知宇宙間萬事萬物皆各有其主因以引起
<lb ed="TX" n="0388a02"/>各別的成果，所謂種瓜得瓜，種豆得豆。先因後果，因引果生，果又熏成因種。如寺
<lb ed="TX" n="0388a03"/>院中之燒香，由香的燃燒以熏留香氣。曾現的心境，留在心中，雖經多時而此已熏成
<lb ed="TX" n="0388a04"/>之習氣不失，等到後時遇到機緣仍可發現。此卽所謂熏成種子復起現行之一例。由此
<lb ed="TX" n="0388a05"/>因果果因相續，例如外國輸入一種胡桃種子到中國來，栽種生果，果種相續到今。但
<lb ed="TX" n="0388a06"/>如有同樣而較優良之新種輸入，或遇天災等大逆緣，則亦有斷滅的時候；所謂適者生
<lb ed="TX" n="0388a07"/>存，或歸淘汰。佛敎的法相唯識宗，是專爲闡明這種因果相續的道理而發展成的。由
<lb ed="TX" n="0388a08"/>種子依持說到藏識，以成立萬法唯識，使衆生循之修行，漸去凡劣而臻至善淨佛聖；
<lb ed="TX" n="0388a09"/>明有善因必可成善果。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="0388a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">乙　衆緣合成之違順消長泛要與皆空</cb:mulu><head>乙　衆緣合成之違順消長泛要與皆空</head><p xml:id="pTX01p0388a1016" cb:place="inline">從衆緣合成以觀萬事萬物，遇著順緣便生
<lb ed="TX" n="0388a11"/>長，遇著逆緣便衰滅。猶如人遇到適宜的鄕土便生活得順利，走到水土不服的瘴地便
<lb ed="TX" n="0388a12"/>生病乃至於死；但能懂得其發瘴之時間性亦可爲預避之方以資進退者，則在例外。不
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0389a" n="0389a"/>
<lb ed="TX" n="0389a01"/>但人是如此，宇宙間萬事萬物的順緣逆緣與生長消滅莫不如此。泛言之，我人的一擧
<lb ed="TX" n="0389a02"/>手一投足，語默動靜，無一不與萬事萬物爲緣而互通消息；更推廣論之，山間的一草
<lb ed="TX" n="0389a03"/>一木，海洋中的波濤與空氣，天上的星球運行，無不與每一物互相爲緣以致其違順消
<lb ed="TX" n="0389a04"/>長的。雖然此中所謂緣，亦祇就其重要與次要者分別言之，卽是直接因以成果者爲重
<lb ed="TX" n="0389a05"/>要的要緣，反之，間接不切要與泛遠的則爲次要的泛緣。如是，衆緣合成之物，分析
<lb ed="TX" n="0389a06"/>觀之只是衆緣而實無此物，此佛經中所以處處明萬法皆空的所由。空之定義是衆緣合
<lb ed="TX" n="0389a07"/>成中毫無固定物體的說明，言其沒有固定獨立的實體存在。推廣言之，卽所謂一切法
<lb ed="TX" n="0389a08"/>自性皆空。法性空慧宗備明此義。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="0389a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">丙　因緣生存之主伴攝入同異與圓中</cb:mulu><head>丙　因緣生存之主伴攝入同異與圓中</head><p xml:id="pTX01p0389a0916" cb:place="inline">須因緣齊備以生存的萬有萬法，每以一法
<lb ed="TX" n="0389a10"/>爲有力能持之主，則其餘諸法皆爲無力相資之伴，要得主伴關係<note place="inline">主因助緣</note>全備方能
<lb ed="TX" n="0389a11"/>完成其生存。此說在中國自創的華嚴宗、天台宗及禪、淨宗特詳講之。所謂一法攝盡
<lb ed="TX" n="0389a12"/>一切法；擧宇宙間所有諸法，法法皆可爲主，而又皆可爲伴。譬如以現在顯現在諸位
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0390a" n="0390a"/>
<lb ed="TX" n="0390a01"/>面前的講桌爲主例而言，此桌是在雲南省城的昆明，雲南是中國的一地方，則此桌便
<lb ed="TX" n="0390a02"/>和整個中國社會國家發生關係，而國家社會又依地球太陽系全宇宙爲它落腳存在之緣
<lb ed="TX" n="0390a03"/>。推開去講，不論精神的物質的任何一個成法爲單位，皆可互爲主伴相攝，同時又互
<lb ed="TX" n="0390a04"/>相入。雖然，這主伴相攝互入的萬有萬法，以之相互攝屬時，固可一攝一切、一入一
<lb ed="TX" n="0390a05"/>切、一切攝一、一切入一；但亦並不攏統。因爲，方以類聚，物以群分。在人的方面
<lb ed="TX" n="0390a06"/>，有善、惡、賢、愚；在整個宇宙方面，有精神、物質、非精神或非物質；在國群方
<lb ed="TX" n="0390a07"/>面，有社會、國家、民族、方土；……各各判然有其同異，纖毫不混。現在須要就此
<lb ed="TX" n="0390a08"/>特別講明者，這是佛敎中明因緣生法最圓滿中正的敎理，也是中國佛學的特色，應當
<lb ed="TX" n="0390a09"/>促起世人注意的地方。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="0390a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">四　破邪</cb:mulu><head>四　破邪</head>
<lb ed="TX" n="0390a11"/><p xml:id="pTX01p0390a1101">不過，在世間一般的學說或宗敎裏，也多有講因果道理的，初看好像與佛學上講
<lb ed="TX" n="0390a12"/>的因果論頗爲相像，但是細究起來則大謬不然。一切謬說，可歸納爲三種邪謬的因果
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0391a" n="0391a"/>
<lb ed="TX" n="0391a01"/>論法。</p>
<lb ed="TX" n="0391a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">甲　不平等因</cb:mulu><head>甲　不平等因</head><p xml:id="pTX01p0391a0206" cb:place="inline">如說宇宙間森羅萬象的事事物物，皆有一刱造主宰者爲「因」，
<lb ed="TX" n="0391a03"/>以使之生，以使之滅；但彼主宰者之自身，則並不要「因」，亦無生滅：此種所說「
<lb ed="TX" n="0391a04"/>因」甚不平等。萬有要因、彼也要因，彼不要因、萬有也不要因，故其所說之因，於
<lb ed="TX" n="0391a05"/>理不可通。其他與此相類似的哲學上科學上，或偏執物質，或偏執精神以爲因的很多
<lb ed="TX" n="0391a06"/>很多，如說虛空一元、電子一元等。此等說法，用佛理觀之，皆講不通。此種不平等
<lb ed="TX" n="0391a07"/>的因果論法，正是一般人誤認佛敎與摧殘佛敎的根源所在，世人應注意其偏謬而打倒
<lb ed="TX" n="0391a08"/>之。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="0391a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">乙　無因偶然</cb:mulu><head>乙　無因偶然</head><p xml:id="pTX01p0391a0906" cb:place="inline">其次，又有人認宇宙間的事物現象皆是自然如此的，所謂不邀而
<lb ed="TX" n="0391a10"/>至；或認事物現象如風吹葉落一樣，風不過偶爾一來，是偶然如此的。此是庸愚懶惰
<lb ed="TX" n="0391a11"/>思想的起源，中國國家衰敗之所由。佛敎之被利用爲逃避現實的工具，及其自身之遭
<lb ed="TX" n="0391a12"/>到非常的摧毀者，大都緣於此種觀點的作祟，亦應鄭重的予以打倒。</p></cb:div>
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0392a" n="0392a"/>
<lb ed="TX" n="0392a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">丙　偏因或緣</cb:mulu><head>丙　偏因或緣</head><p xml:id="pTX01p0392a0106" cb:place="inline">說偏因者，如佛敎中的一切有宗，及世間哲學的命定論者、目的
<lb ed="TX" n="0392a02"/>論者，皆過於偏執因而落於有邊了；或偏執緣的，如哲學的偶然論者、機械論者，及
<lb ed="TX" n="0392a03"/>佛敎中一切空宗，則又過於偏執緣而落於空邊了。都急須加以糾正，使之消歸因緣生
<lb ed="TX" n="0392a04"/>法的中和實相。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="0392a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">五　結論</cb:mulu><head>五　結論</head>
<lb ed="TX" n="0392a06"/><p xml:id="pTX01p0392a0601">復次，由上斥除不平等的一因，及無因、偶然，並糾正偏因或偏緣的各種因果法
<lb ed="TX" n="0392a07"/>的理路看來，卽可得到如下的結論：</p>
<lb ed="TX" n="0392a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">甲　正明萬法因緣有</cb:mulu><head>甲　正明萬法因緣有</head><p xml:id="pTX01p0392a0809" cb:place="inline">卽證明萬事萬物都須因緣具備方可生存的道理，這是佛敎
<lb ed="TX" n="0392a09"/>中的正常的因果論，卽佛敎的本質。因此、所以前面說空與唯識義，亦不過借以說明
<lb ed="TX" n="0392a10"/>或證明宇宙眞理的工具。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="0392a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">乙　盡除迷信成正信</cb:mulu><head>乙　盡除迷信成正信</head><p xml:id="pTX01p0392a1109" cb:place="inline">用這正常的因果論⸺卽佛法的本質，可以打倒一切偏執
<lb ed="TX" n="0392a12"/>的學說與迷信，如打倒堅執上帝或電子等的一元論者的深固的迷信等，而成立事皆可
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0393a" n="0393a"/>
<lb ed="TX" n="0393a01"/>驗理無不通的因緣生法之正信。</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="0393a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">丙　信行因果得圓成</cb:mulu><head>丙　信行因果得圓成</head><p xml:id="pTX01p0393a0209" cb:place="inline">此正常的因果論卽佛學的本質，推廣應用，能令現世一切
<lb ed="TX" n="0393a03"/>合理的科學哲學或政治學說社會學說皆達到究竟圓滿。目今中國精神總動員的目標是
<lb ed="TX" n="0393a04"/>：「民族至上，國家至上；軍事第一，勝利第一；意志集中，力量集中」。若能正信
<lb ed="TX" n="0393a05"/>此所說因緣生法確爲普遍的眞理，擧國家民族爲主，則遍攝遍入一切以爲伴，歷之三
<lb ed="TX" n="0393a06"/>世無不通，行之十方無不準，民族國家乃能眞成其至上。而軍事勝利之第一，亦得成
<lb ed="TX" n="0393a07"/>眞實無謬；思想能力不期其集中而自無不集中矣。「苟非至道，至德不凝」，世間的英
<lb ed="TX" n="0393a08"/>雄豪傑，往往中途消極，不能永久眞積極，若能定志於此豎窮三際橫遍十方的因緣生
<lb ed="TX" n="0393a09"/>法眞理，必能建成萬古不朽之功業。</p><byline cb:type="other">（月滄、大慧合記）<note place="inline">見海刊二十卷第六期</note></byline></cb:div></cb:div></cb:div>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="taixu-notes">
<head>太虛大師全書 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>